ArtCraft با وعده‌ی جایگزینی Adobe و آفیس آمده، اما بررسی ادعاها نشان می‌دهد هنوز حدود نیمی از راه را رفته است.
تصور کنید برای لغو اشتراک یک نرم‌افزار، باید نصف باقی‌مانده‌ی هزینه‌ی سال را جریمه بدهید. برندون توماس، مهندس نرم‌افزاری با ۱۵ سال سابقه، طبق گزارش PetaPixel به نقل از Cybernews یک بار بیش از حد با این جریمه‌ی لغو اشتراک Adobe روبه‌رو شد. او به‌جای غر زدن، نشست و با کمک Claude Opus ۵.۵ جایگزین‌هایی برای بخش بزرگی از محصولات Adobe نوشت و رایگان و متن‌باز منتشر کرد. حالا همین مرد سراغ مایکروسافت آفیس هم رفته است.
ماجرا از کجا شروع شد؟
توماس در یک پست ردیت اعلام کرد هفت اپلیکیشن ساخته که جای فتوشاپ، ایلوستریتور، پریمیر، لایت‌روم، افتر افکتس، این‌دیزاین و آکروبات را می‌گیرند: بدون اشتراک و با کد منبع باز. هر هفت اپ در زبان Rust از صفر نوشته شده‌اند و روی مک، ویندوز و لینوکس اجرا می‌شوند؛ لینوکسی که Adobe هیچ‌وقت رسماً پشتیبانی نکرد. طبق گزارش MadRobot شش تای آن‌ها در مرورگر هم کار می‌کنند.
اسم‌ها هم ساده‌اند: PhotoCraft به‌جای فتوشاپ، VectorCraft به‌جای ایلوستریتور، FilmCraft به‌جای پریمیر، LightCraft برای لایت‌روم، PdfCraft برای آکروبات، EffectCraft برای افتر افکتس و DesignCraft برای این‌دیزاین. ظاهر، منوها و میانبرهای کیبورد هر کدام از برنامه‌ی Adobe کپی شده، پس اگر فتوشاپ بلدید، لازم نیست از اول یاد بگیرید.
Claude چقدر از کار را انجام داد؟
بیشتر آن. در مخزن‌های GitHub هر پروژه فایلی هست که مدل‌های هوش مصنوعی استفاده‌شده را فهرست می‌کند. طبق بررسی MadRobot، از ۵٬۰۳۱ کامیت در هفت اپ، ۳٬۸۷۶ تا (حدود ۷۷ درصد) Claude Opus ۵.۵ را همکار نام می‌برند. فقط در PhotoCraft این کامیت‌ها بیش از ۲۴۴ هزار خط کد اضافه کرده‌اند. تاریخچه‌ی عمومی پروژه‌ها از ۳۰ سپتامبر یا ۱ اکتبر شروع می‌شود، یعنی کل ماجرا در کمتر از دو هفته شکل گرفت. تا ۱۰ اکتبر، PhotoCraft به‌تنهایی حدود ۳۹ هزار ستاره در GitHub داشت و هفت مخزن روی هم به ۷۵ هزار نزدیک می‌شدند.
بعد از Adobe، نوبت آفیس
در ۷ اکتبر سه اپ تازه رسید: WordCraft، GridCraft و DeckCraft، بازسازی‌هایی از ورد، اکسل و پاورپوینت. طبق گزارش Startup Fortune این برنامه‌ها فرمت‌های واقعی DOCX و XLSX و PPTX را می‌خوانند و می‌نویسند. پل ثوروت این ادعاهای خود پروژه را نقل کرده: WordCraft حدود ۸۷ درصد دستورهای ریبون ورد را پوشش می‌دهد و در «برابری واقعی ویژگی‌ها» به حدود ۶۲ درصد رسیده؛ GridCraft بیش از ۸۹ درصد دستورهای ریبون اکسل و حدود ۹۳ درصد توابع صفحه‌گسترده را دارد؛ DeckCraft هم حدود ۷۹ درصد قابلیت‌های پاورپوینت را. Pasquale Pillitteri می‌نویسد در همان روز مخزن‌هایی با نام CADCraft (در سبک اتوکد) و SoundCraft (در سبک Pro Tools) هم دیده شد. توماس خودش گفته مسیر بعدی اتوکد و سالیدورکس است.
واقعاً کار می‌کند؟
این‌جا باید صادق بود، چون خود پروژه هم صادق است. صفحه‌ی PhotoCraft صریحاً می‌گوید هنوز برای کار حرفه‌ای روزمره جایگزین فتوشاپ نیست و تیم FilmCraft آمادگی آن برای پروژه‌های واقعی را حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد می‌داند. یک کاربر باتجربه در Hacker News از کندی کنترل‌ها، ویرایش خراب متن و میانبرهای بی‌اثر گزارش داده. Gadget Review هم به خوانندگانش هشدار داده این اپ‌ها هنوز برای کار حساس آماده نیستند.
اما زیر این ناقصی‌ها، کار جدی هست. PhotoCraft فایل‌های PSD لایه‌دار را باز و ذخیره می‌کند و در یک مجموعه‌ی آزمون عمومی، ظاهر ۳۰۷ فایل از ۳۰۹ فایل بعد از ذخیره‌ی دوباره حفظ می‌شود. بیش از ۱۷۰۰ تست خودکار دارد. FilmCraft هم فرمت‌هایی مثل H.۲۶۴ و AV1 را با کد Rust خودش رمزگشایی می‌کند، نه با FFmpeg. توماس در Hacker News گفته رسیدن به ۹۹ درصد برابری با Adobe «ماه‌ها طول می‌کشد، نه سال‌ها».
«کلین‌روم» یعنی چه؟
برنامه‌ها خودشان را «بازسازی کلین‌روم» می‌نامند. یعنی رفتار برنامه‌ی اصلی بررسی شده ولی کد Adobe یا مایکروسافت دست‌کاری نشده. طبق قواعد پروژه، مشاهده‌ی رفتار برنامه ایرادی ندارد، اما تجزیه‌ی کد داخلی ممنوع است. پروژه می‌گوید هیچ ارتباطی با مایکروسافت ندارد و MadRobot می‌نویسد Adobe هنوز واکنشی نشان نداده است. مجوز اپ‌ها MIT و Apache است، پس هر کسی می‌تواند کد را بخواند و تغییر بدهد.
پول از کجا می‌آید؟
توماس گفته کسب‌وکار اصلی ArtCraft فروش توکن برای ابزار تولید تصویر و ویدیو با هوش مصنوعی است و اپ‌ها تلفن‌همراه یا پرداخت اجباری ندارند و، به‌گفته‌ی او، تله‌متری هم ندارند. این اپ‌ها به‌صورت پیش‌فرض برای دستور گرفتن از عامل‌های هوش مصنوعی هم ساخته شده‌اند؛ هر دکمه و منو یک فرمان است که از خط فرمان یا از طریق MCP قابل فراخوانی است.
چرا این ماجرا حس خوبی دارد؟
شاید نتیجه‌ی نهایی فردا فتوشاپ را کنار نگذارد. اما چیزی که مهم است این است که یک نفر، در چند هفته، کاری را شروع کرده که سال‌ها تیم‌های بزرگ لازم داشت. توماس خودش در Hacker News گفته «همه‌چیز می‌تواند متن‌باز و چندسکویی با Rust باشد». برای کاربری که قیمت اشتراک ماهانه‌ی Adobe (طبق Cybernews ۵۵ دلار برای پلن پایه) برایش سنگین است، یا کسی که اصلاً امکان خرید ندارد، همین که چنین گزینه‌ای شروع به شکل گرفتن کرده، نویدبخش است.
قبل از دانلود، این‌ها را بدانید
فقط از مخزن‌های رسمی GitHub سازمان storytold دانلود کنید. پروژه‌هایی که ناگهان محبوب می‌شوند، همیشه سایت‌ها و نسخه‌های جعلی هم به دنبال دارند. ثوروت گزارش داده که پیوندهای دانلود اپ‌های آفیس از سایت ArtCraft برداشته شده، ولی نسخه‌ها در GitHub هستند. این‌ها نسخه‌های آلفا هستند و چند بار در هفته به‌روز می‌شوند. فایل مهم را فقط با این برنامه‌ها ذخیره نکنید و نسخه‌ی پشتیبان بگیرید.
